Με μία ιστορική αναδρομή ξεκινάει η επιστολή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη προς τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας σχετικά με την Αναθεώρηση του Συντάγματος. Όπως αναφέρει ο πρωθυπουργός
πάνω από πέντε δεκαετίες από το Σύνταγμα του 1975 έχουν θεμελιώσει βασικά συνταγματικά κεκτημένα, όπως οι ελεύθερες εκλογές, η λαϊκή κυριαρχία και η προστασία των ατομικών δικαιωμάτων, με την αναθεώρηση να τηρείται σύμφωνα με τη προβλεπόμενη διαδικασία. Το κείμενο επισημαίνει ότι το Σύνταγμα του 1975 αποδεικνύεται διορατικό και ανθεκτικό, καθώς ενσωματώνει στοιχεία ευρωπαϊκού συνταγματισμού (προστασία περιβάλλοντος, ευρωπαϊκή ενοποίηση) και προσαρμόζεται μέσω ερμηνείας και εφαρμογής από τα κρατικά όργανα.Ωστόσο, σημειώνει ότι ο κόσμος του 2026 παρουσιάζει νέες προκλήσεις που απαιτούν αναθεώρηση. Η επιστολή προβαίνει σε μια κριτική αποτίμηση των επιτευγμάτων και των περιορισμών του ισχύοντος Συντάγματος, υποδεικνύοντας ότι παρά την πρόοδο, υπάρχουν σημαντικά ζητήματα που καθιστούν αναγκαία μια βαθιά και ευρεία αναθεώρηση. Η τελευταία αναφορά του 2018 από τη Νέα Δημοκρατία συνοδεύεται από εμπειρική αντίληψη ότι η δημόσια διοίκηση χρειάζεται μεταρρυθμίσεις και ότι ο συνταγματικός αντίκτυπος των σύγχρονων εξελίξεων πρέπει να αποτυπωθεί ρητά.
Συγκεκριμένες προκλήσεις και προτάσεις για αναθεώρηση
Η επιστολή εντοπίζει συγκεκριμένα ζητήματα που χρήζουν αναθεώρησης. Πρώτον, η περιορισμένη συμμετοχή της δικαστικής εξουσίας στη διερεύνηση ποινικής ευθύνης κυβερνητικών στελεχών, με χρήση ενίσχυσης των εγγυήσεων αμεροληψίας. Δεύτερον, καθολικοποίηση της αξιολόγησης στο δημόσιο και επαναπροσδιορισμός της έννοιας της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, ώστε να αντιμετωπιστούν θεμελιώδεις αδράνειες στη λειτουργία του κράτους. Τρίτον, η δυνατότητα δεύτερης θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας, που θα πρέπει να εξισορροπεί τη μεταβλητότητα της πολιτικής σκηνής και τις μικροκομματικές επιρροές, διατηρώντας τα υπερκομματικά χαρακτηριστικά. Τέταρτον, οριοθετήσεις αρμοδιοτήτων για την ηγεσία των δικαστηρίων και η δυνατότητα ίδρυσης παραρτημάτων μη κρατικών πανεπιστημίων υπό συνταγματικούς όρους, που απαιτούν την αναθεώρηση του Συντάγματος.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι το ισχύον Σύνταγμα αγνοεί ή υποτιμά ορισμένες νεότερες προκλήσεις, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ζήτηση προσιτής στέγης και η κλιματική κρίση, και ότι υπάρχει καθυστέρηση στη γρήγορη δικαστική κρίση, προβλήματα δημοσιονομικής ισορροπίας και ανεπαρκείς ρυθμίσεις για τη λειτουργία της κυβέρνησης.
